СТЕПАН РУДАНСКИЙ
24.02.2019 17:18

УКРАИНАҒА ҚАРАЙ ЕС, САМАЛ!

 

Украинаға қарай ес, самал,

Ол жақта бир сәҳибжамал бар,

Қара көзли гөззал дилбар бар,

Түн жарпына қарай ес, самал!..

 

Сол ойпатта аппақ бир жай бар,

Көз қамасар дийўалларына,

Бүлдиршиндей бир қыз бар онда,

Бүлдиршиндей бир сәҳибжамал…

 

Таң атарда ҳәўиж ал, самал,

Ҳәм ашып өт айнасын оның –

Ақ төсекте айна алдында

Ақ бәденин желпип өт оның.

 

Әсте-әсте нәзер сал оған,

Гүл-гүл жанған ай жамалына,

Қарап жибер – уйқылап атыр ма,

Ақ жүзинде жоқпекен ғубар…

 

Сәҳибжамал уйқыда болса,

Ядына сал ләбиз-ықрарын,

Ким ғошшаққа бергенин поса

Бир ядына алсын дилбарым…

 

Ханасына сыймай жүреги,

Қыз гүрсинип тунжырап қалса,

Жасқа толса қара көзлери,

Түн жарпында қайта бер, самал!

 

Ал, умытқан болса ол мени,

Яры болған болса өзгениң,

Кеңликлерге ур сен өзиңди,

Украинадан қайтпай-ақ қой сен…

 

Самал, самал, самал еседи,

Ҳәсиретке толады жүрек,

Ескен самал қайтып келмейди,

Ғамға батып қалады жүрек.

 

24 июля 1856 г. Санкт-Петербург

 

С.Ибрагимов аўдармасы

 

P.S. яки аўдарманың тарийхы:

Буннан жигирмалаған жыл бурын Үлкетаныў музейинде ислейтуғын едим, бир қыз мени излеп келип, усы қосықты қарақалпақшалаып бериўимди өтиниш етти. Нөкис мектеплериниң биринде гимнастика тренери болып ислейди екен. Бул қосықтың аўдармасы оған не ушын керек болды – буны сорамадым. Мен аўдарып қойдым. Ол бир күни келип алып кетти. Басқа қосықлардың аўдармасы керек болмады ма, қайтып ушыраспадық.

Жақында қағазларымның ишинен усы аўдарманың қолжазбасын таўып алып оқысам, бул қосық маған унады. Бунда өзимниң қосықларымда жетиспейтуғын жеңиллик ҳәм пәкизелик бар еди.

Ол гимнастика тренериниң өзи де маған унап қалып еди.

Соның менен бул аўдарманы көпшиликтиң нәзерине усынып отырман.

Интернеттен бул қосықтың авторы туўралы мына мағлыўматларды таптым.

Степан Васильевич Руданский (1834-1873) – украин шайыры, кәсиби бойынша врач. Көзиниң тирисинде айырым қосықлары «Основа» деген журналда жәрияланған. Өлген ўақтында үш қолжазба дәптер толы қосықлары қалған.

Степан Руданскийдиң қосықлары тийкарынан 1851-61-жыллары Каменец-Подольск қаласында Подольск диний семинариясында ҳәм Санкт-Петербург Медициналық-хиругиялық академиясында оқыған ўақытлары жазылған. Студентлик ўақтында туберкулез аўырыўына шалығып, қәнигелиги бойынша әскерий врач болып ислей алмаған. 1861-жылдан баслап Ялтада қалалық врач болып ислеген.

Бала-шағасы болмаған, бир жесир ҳаялдың үйинде жасаған.

1872-жылдың жазында Қырымда тырыспай (холера) кеселлиги тарқалған ўақытта, ол карантин врачы сыпатында көп жумыс ислеп, зорығып, туберкулез аўырыўы қозып, соннан қайтыс болады.

Степан Руданскийдиң «Повій вітре на Вкраїну» (Л. Александрова музыкасы) шығармасы украин халқының сүйикли қосықларының бири болып табылады.

 

Add comment


Security code
Refresh