«МАПАЗЛАП» ЖҮРГЕН АЎЫЛ ЖАСЛАРЫ
23.02.2019 23:57

Бул аўылда болған үйлеримде мен китап түўе, бир жапырақ қағаз көрмедим.

Жас жигитлер күндизги ырыл-тырыл жумысларынан келип, үйлериндеги табылған жарма-жаўғаннан соң, көмекши қызлар жатырған үйлердиң айнасынан сығалаўға шығады. Бул әўерешилик олардың жаргонында «мапазлап» жүрмиз деп айтылады. Бул усындай гүз күнлери аўыл жигитлериниң баслы ермеги екен.

Пүтин бир аўылдан соңғы бес жылда үлкен қалаларға барып, жоқары оқыў орнына түскен бир ҳәм бала болмаған.

Бул дәрежедеги наданлық ҳаўасын жутып, қандай әўлад камалға келеди, деп ойламасқа илажым жоқ еди.

Аўыл жасларының минез-қулқындағы бирден көзге тасланған ҳәм мени тиксиндирген қәсийет – булар адам менен нормал сөйлесиўге уқыпсыз еди, тек ғана өзинен зордың алдында жарамсақланып, ал өзинен әззини бассынып ғана сөйлесе алады.

Олардың мен тыңлаған қаҳарманлықлары – усланатуғынын ҳәм жыл арқалап кететуғынын биле тура мал урлағанлары, ким кимди қәйтип пәлен жүз мыңға түсиргени ҳәм соған қусаған нәрселер. Олардың көкирегин көтеретуғын өмир қуўанышлары – Қазақстанда жумыс ислеп жүрип тасландыханадан әп-әнедей телефон я саат таўып алғаны…

Әкелериниң балалары менен мүнәсибетлери – сөгис, шапалақ ҳәм тепки. Турмыс аўырманшылығы тыйтығына жеткен еркеклер ҳаяллары менен балаларын усылай аяўсызлық пенен жумсап ғана малларды жайғастырады, үйдиң қасындағы егинлерин жыйнайды.

Аўыл ҳаяллары усы аўыр турмыс хорлығында жасайды, гинекологиялық аўырыўларынан емлене алмайды. Бул хорлықтағы ананың қанатының астында балаға қандай меҳир болыўы мүмкин.

Мен болып атырған үйдиң алты жасар баласы бар. Мен оннан «үлкейгенде не қыласаң» деп сорадым. «Пыяң болып келип мамамды ураман» деп жуўап берди.

Қус ушқанда уясында көргенин қылады.

Мен сөйлескен бул аўылдың мектеп питкерген қыз-жигитлериниң ақылы-ҳуўшы ҳәм ресетиниң усы баладан артық жери шамалы еди.

–Усы аўылда қалып жасаўды қәлермедиң? – деп сорадым мен Жәмийладан.

– Неге мен бул аўылда қалып жасаўым керек екен?

– Егер усы аўылда бир баланы жақсы көрип қалсаң…

– Сиз мени сондай ойсыз деп ойлайсыз ба?

– Неге бул ойсызлық болады? Мен Нөкиске аўылдан бардым. Сениң папаң да Нөкиске аўылдан келди…

– Гәп онда емес. Бизиң аўылдың адамларының көбиси ҳәзир Нөкисте жасайды. Мениң атам райпоның баслығы болған. Ол адам тек өзиниң емес, пүтин аўылдың балаларын Ташкент, Самарқанд, Әндижанға апарып оқыўға киргизип, солар оқыў питкергенше пул берип жәрдемлескен. Ҳәзир олардың барлығы Нөкисте. Бир-бирине жәрдем береди.

– Демек, сен аўылда жасаўды көз алдыңа келтире алмайсаң. Бул аўылға келин болып түскен Нөкистиң қызлары бар. Әп-әнедей болып сыйыр саўып, тандыр жаўып жасап атырыпты.

– Мениң өзимниң өмириме қоятуғын талапларым басқа.

– Яқшы. Мениң айтқанымды келиспеген ҳәзил деп түсин.

– Мен де басқаша түсинип атырғаным жоқ. Сиз көп китап оқыған шығарсыз. Не туўралы китаплар оқыйсыз?

– Барлық китаплар бир темаға жазылады. Өмир туўралы.

– Мен мектепте көп оқыйтуғын едим. Үйде дүнйа классиклериниң еки жүз томлық китапханасы бар. Соннан көп китапларды оқығанман. Ҳаялыңыз да китап оқый береме?

– Яқ, ол китап оқымай жасайды. Екеўимиз бирден китап оқый берсек, хожалықтың машқалаларын ким шешеди?

– Бизиң атам коммунизм бизиң дәўиримизде болған екен, билмей қалыппыз, дейтуғын еди.

– Дурыс. Жетписинши жыллар сениң атаңның коммунизмде жасаған дәўири болды.

– Сиз мениң атамды қаяқтан билесиз?

– Айттым ғой, мен ғарры адамман, бурынғының көп адамларын билемен. Сениң атаңның көлге жиберип қойған жүзден аслам қара малы бар еди, бир үйир жылқысы бар еди, оларды бағатуғын адамлары бар еди…

– Бир үйир жылқы – қанша ол?

– Жигирма – жигирма бес бас шамасы болады. Бирақ ол дәўирде малы сениң атаңдикинен де көп адамлар болды. Сениң атаң заманының исбилермен адамларының бири еди. Наркотик пенен шуғылланбады, адам саўдасы менен шуғылланбады, адам органлары саўдасы менен шуғылланбады, басқа саўданың бәрин иследи.

– Ол ўақта орган сатыў болды дегениңизге исенбеймен.

– Исене бер. Мен жүдә жаман фактлерди билемен. Бирақ оларды саған айта алмайман.

– Заман сондай болған-дә.

–Аўа. Заманлар ҳәр қыйлы болады. Тек адамлар өзгермейди. Кеше де усы адамлар еди. Бүгин де усы адамлар.

 

Add comment


Security code
Refresh